Mức thu nhập tính thuế TNCN được xác định thế nào?

Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) là loại thuế trực thu đánh vào thu nhập của cá nhân, nhằm góp phần điều tiết thu nhập và đảm bảo công bằng xã hội. Từ kỳ tính thuế năm 2026 (áp dụng từ ngày 01/01/2026 đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công và kinh doanh), Việt Nam áp dụng Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15, thay thế luật cũ từ năm 2007. Một trong những thay đổi quan trọng nhất là cách xác định thu nhập tính thuế – cơ sở để tính số thuế phải nộp. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết khái niệm, cách tính và các yếu tố ảnh hưởng đến mức thu nhập tính thuế TNCN.

1. Khái niệm thu nhập tính thuế TNCN

Thu nhập tính thuế là phần thu nhập còn lại sau khi trừ đi các khoản thu nhập miễn thuế, các khoản giảm trừ hợp pháp khỏi tổng thu nhập chịu thuế. Đây là cơ sở để áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần hoặc thuế suất cố định.

Công thức chung để xác định thu nhập tính thuế từ tiền lương, tiền công (nguồn thu nhập phổ biến nhất):

• Thu nhập tính thuế = Thu nhập chịu thuế – Các khoản giảm trừ.

Trong đó:

• Thu nhập chịu thuế: Là tổng thu nhập từ tiền lương, tiền công, thưởng, phụ cấp (trừ các khoản miễn thuế).
• Các khoản giảm trừ: Bao gồm giảm trừ gia cảnh, đóng bảo hiểm bắt buộc, đóng góp từ thiện, quỹ hưu trí tự nguyện…

Đối với cá nhân cư trú (có mặt tại Việt Nam từ 183 ngày/năm hoặc có nơi cư trú thường xuyên), thu nhập tính thuế được áp biểu lũy tiến 5 bậc mới. Cá nhân không cư trú áp thuế suất cố định 20% trên thu nhập phát sinh tại Việt Nam, không được giảm trừ gia cảnh.

>> Tham khảo: Quy định về khấu trừ và nộp thay thuế GTGT với sàn thương mại điện tử.

2. Thu nhập chịu thuế và các khoản miễn thuế

Thu nhập chịu thuế TNCN chủ yếu từ 10 nhóm theo Điều 3 Luật 109/2025/QH15, bao gồm:

• Thu nhập từ tiền lương, tiền công (lương, thưởng, phụ cấp chịu thuế).
• Thu nhập từ kinh doanh.
• Thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản, chứng khoán, vốn.
• Thu nhập từ trúng thưởng, bản quyền, nhượng quyền thương mại…

Tuy nhiên, nhiều khoản được miễn thuế (Điều 4 Luật mới), giúp giảm gánh nặng:

• Phụ cấp ăn trưa (giới hạn hợp lý), phụ cấp điện thoại, trang phục.
• Tiền làm thêm giờ, làm đêm cao hơn giờ hành chính.
• Bảo hiểm xã hội, y tế, thất nghiệp bắt buộc.
• Thu nhập từ học bổng, trợ cấp khó khăn đột xuất.
• Thu nhập từ chuyển nhượng nhà ở duy nhất.
• Khoản đóng góp từ thiện, nhân đạo, khuyến học.

Ví dụ: Một nhân viên nhận lương gross 20 triệu đồng/tháng, phụ cấp ăn trưa 1 triệu đồng (miễn thuế), thì thu nhập chịu thuế chỉ là 19 triệu đồng.

>> Tham khảo: Hóa đơn điện tử; Báo giá hóa đơn điện tử.

3. Các khoản giảm trừ quan trọng

Từ năm 2026, mức giảm trừ gia cảnh được nâng cao theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 và Luật mới:

• Giảm trừ cho bản thân: 15,5 triệu đồng/tháng (186 triệu đồng/năm).
• Giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc: 6,2 triệu đồng/tháng (74,4 triệu đồng/năm).

Ngoài ra:

• Đóng bảo hiểm bắt buộc (BHXH 8%, BHYT 1,5%, BHTN 1% – tổng 10,5% lương đóng bảo hiểm).
• Đóng góp quỹ hưu trí tự nguyện (tối đa 1 triệu đồng/tháng).
• Đóng góp từ thiện, nhân đạo (không giới hạn nếu đúng đối tượng).

Nhờ tăng giảm trừ, ngưỡng miễn thuế thực tế cao hơn. Ví dụ: Không người phụ thuộc, lương gross khoảng 17-18 triệu đồng/tháng (sau trừ bảo hiểm) thường chưa phải nộp thuế.

>> Tham khảo: 7 điểm mới đáng chú ý tại Nghị định 320/2025/NĐ-CP về thuế TNDN.

4. Biểu thuế lũy tiến từng phần

Luật mới rút gọn từ 7 bậc xuống 5 bậc, nới rộng khoảng cách, giảm thuế suất một số bậc, giữ mức cao nhất 35% nhưng áp dụng từ trên 100 triệu đồng/tháng (thay vì 80 triệu cũ). Biểu thuế áp dụng cho thu nhập tính thuế từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú:

5. Ví dụ minh họa cách tính thu nhập tính thuế và thuế phải nộp

Giả sử anh A, cá nhân cư trú, lương gross 30 triệu đồng/tháng, không người phụ thuộc, đóng bảo hiểm bắt buộc 10,5% (lương đóng BH: 28 triệu đồng).

• Bước 1: Thu nhập chịu thuế = 30 triệu (giả sử không miễn thuế khác).
• Bước 2: Trừ bảo hiểm: 28 triệu × 10,5% = 2,94 triệu.
• Bước 3: Giảm trừ gia cảnh: 15,5 triệu.
• Thu nhập tính thuế = 30 triệu – 2,94 triệu – 15,5 triệu = 11,56 triệu đồng.

Áp biểu thuế:

• 10 triệu đầu: 10 × 5% = 0,5 triệu.
• 1,56 triệu còn lại: 1,56 × 10% = 0,156 triệu.
• Tổng thuế TNCN/tháng: 0,656 triệu đồng.

Nếu có 2 người phụ thuộc: Giảm trừ thêm 12,4 triệu → Thu nhập tính thuế giảm mạnh, có thể chỉ khoảng -0,84 triệu (không phải nộp thuế).

6. So sánh với quy định cũ và tác động

Trước 2026, giảm trừ bản thân chỉ 11 triệu, người phụ thuộc 4,4 triệu, biểu thuế 7 bậc (cao nhất 35% từ trên 80 triệu). Với thay đổi mới:

• Người thu nhập trung bình (20-40 triệu/tháng) giảm thuế đáng kể.
• Người thu nhập cao vẫn chịu 35%, nhưng ngưỡng cao hơn, công bằng hơn.
• Hộ kinh doanh: Ngưỡng miễn thuế tăng lên 500 triệu đồng/năm doanh thu.

Chính sách này nhằm giảm gánh nặng cho người lao động, phù hợp lạm phát và mức sống, dự kiến giúp hàng triệu người giảm hoặc miễn thuế.

>> Tham khảo: Quy trình xuất hóa đơn VAT cho công ty.

7. Lưu ý khi kê khai và quyết toán

• Tổ chức chi trả thu nhập khấu trừ tạm tính hàng tháng/quý.
• Cuối năm, quyết toán thuế (tháng 3 năm sau) để hoàn/nộp thêm.
• Đăng ký người phụ thuộc đúng hạn để hưởng giảm trừ.
• Sử dụng ứng dụng eTax hoặc phần mềm hỗ trợ để tính chính xác.

Tóm lại, mức thu nhập tính thuế TNCN năm 2026 được thiết kế nhân văn hơn, với giảm trừ cao và biểu thuế đơn giản. Người lao động cần nắm rõ để lập kế hoạch tài chính, tránh sai sót kê khai. Để tra cứu chính xác, tham khảo Cổng thông tin Bộ Tài chính hoặc cơ quan thuế địa phương.

Kết luận

Ngoài ra, nếu quý doanh nghiệp đang tìm kiếm giải pháp phần mềm hóa đơn điện tử đáp ứng đầy đủ quy định, xin vui lòng liên hệ E-invoice để nhận được tư vấn:

CÔNG TY PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ THÁI SƠN

• Địa chỉ: Số 15, phố Đặng Thùy Trâm, phường Nghĩa Đô, Thành phố Hà Nội
• Tổng đài HTKH: 1900 4767 – 1900 4768
• Tel : 024.37545222
• Fax: 024.37545223
• Website: https://einvoice.vn/