Tổng hợp quy định xuất nhập khẩu quan trọng theo Thông tư 121/2025/TT-BTC

Thông tư 121/2025/TT-BTC là một văn bản quan trọng được Bộ Tài chính ban hành ngày 18/12/2025, chính thức có hiệu lực từ 01/02/2026. Thông tư này sửa đổi, bổ sung một số điều của các Thông tư quy định về thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát hải quan, thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu và quản lý thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu. Cụ thể, nó chủ yếu sửa đổi Thông tư 38/2015/TT-BTC (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 39/2018/TT-BTC), nhằm đảm bảo tính đồng bộ với Luật Hải quan sửa đổi số 90/2025/QH15 và Nghị định 167/2025/NĐ-CP.

Việc ban hành Thông tư 121/2025/TT-BTC nằm trong chiến lược cải cách hành chính, chuyển đổi số ngành hải quan Việt Nam, hướng tới xây dựng “hải quan số” và “hải quan thông minh” theo Chiến lược phát triển hải quan đến năm 2030. Thông tư tập trung vào việc đơn giản hóa thủ tục, cắt giảm chứng từ, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, nâng cao tính minh bạch và tạo thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu, đồng thời vẫn đảm bảo hiệu quả quản lý nhà nước, chống thất thu thuế và gian lận thương mại.

1. Bối cảnh ra đời và mục tiêu chính

Trước năm 2026, hệ thống quy định về thủ tục hải quan chủ yếu dựa trên Thông tư 38/2015/TT-BTC và các sửa đổi sau đó.

Tuy nhiên, với sự thay đổi lớn từ Luật Hải quan sửa đổi (Luật 90/2025/QH15) và Nghị định hướng dẫn mới, nhiều quy định cũ đã không còn phù hợp, dẫn đến chồng chéo, kéo dài thời gian thông quan và tăng chi phí cho doanh nghiệp.

Thông tư 121/2025/TT-BTC được xây dựng nhằm:

• Thống nhất, đồng bộ hệ thống văn bản pháp luật liên quan đến hải quan.
• Đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm chứng từ thuộc hồ sơ hải quan.
• Tăng cường số hóa, liên thông dữ liệu qua Cổng thông tin một cửa quốc gia và hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan (VNACCS/VCIS).
• Phân cấp, phân quyền mạnh mẽ hơn cho cơ quan hải quan địa phương.
• Tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp chế xuất, gia công, sản xuất xuất khẩu và thương mại điện tử xuyên biên giới.
• Nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro, kiểm tra sau thông quan và chống buôn lậu, gian lận xuất xứ.

>> Có thể bạn quan tâm: Kinh doanh online cần nộp những loại thuế nào?

2. Các nội dung sửa đổi, bổ sung chính

Thông tư 121/2025/TT-BTC sửa đổi, bổ sung hàng loạt điều khoản tại Thông tư 38/2015/TT-BTC, tập trung vào các lĩnh vực then chốt:

• Số hóa hồ sơ hải quan và chứng từ điện tử Bổ sung quy định về việc chấp nhận chứng từ điện tử từ Cổng thông tin một cửa quốc gia, Cổng dịch vụ công trực tuyến hoặc cơ quan có thẩm quyền nước xuất khẩu. Người khai hải quan không phải nộp bản giấy nếu chứng từ đã được gửi điện tử và liên thông dữ liệu. Điều này giúp giảm thời gian chuẩn bị hồ sơ, đặc biệt với hàng hóa nhập khẩu yêu cầu kiểm tra chuyên ngành (an toàn thực phẩm, kiểm dịch…).
• Khai bổ sung và sửa đổi tờ khai hải quan Đơn giản hóa hồ sơ khai bổ sung: Chỉ yêu cầu nộp 2 chứng từ chính (thay vì nhiều loại trước đây). Thời hạn khai bổ sung được quy định rõ ràng hơn, hỗ trợ doanh nghiệp điều chỉnh sai sót mà không bị phạt nặng.
• Xác định trước mã số, xuất xứ, trị giá hải quan Bổ sung các mẫu thông báo mới (ví dụ: Thông báo kết quả xác định trước mã số, sửa đổi hoặc hủy). Đặc biệt, bổ sung hình thức tham vấn trị giá gián tiếp qua hệ thống điện tử dành cho doanh nghiệp tuân thủ cao (AEO hoặc mức tuân thủ cao), áp dụng “tham vấn một lần, dùng nhiều lần” cho dòng hàng lặp lại.

>> Có thể bạn quan tâm: Hóa đơn điện tử; Báo giá hóa đơn điện tử.

• Tỷ giá tính thuế và nộp thuế Cập nhật quy định sử dụng tỷ giá tính thuế theo tuần (thay vì ngày), giúp doanh nghiệp dự báo chi phí chính xác hơn và giảm rủi ro biến động tỷ giá.
• Kiểm tra, giám sát hải quan và kiểm tra sau thông quan Tăng cường quản lý rủi ro, cho phép kiểm tra thực tế tại cơ sở sản xuất hoặc kho ngoại quan. Quy định rõ hơn về lưu trữ hồ sơ (5 năm kể từ ngày thông quan), xuất trình khi kiểm tra sau thông quan.
• Đặc thù cho doanh nghiệp chế xuất, gia công, sản xuất xuất khẩu Sửa đổi quy định về hàng hóa ra/vào khu chế xuất, định mức nguyên liệu, xử lý phế liệu/phế phẩm, tái nhập sửa chữa. Tuy nhiên, giai đoạn đầu triển khai (tháng 2/2026) ghi nhận một số vướng mắc từ doanh nghiệp chế xuất về thủ tục xuất nhập khẩu tại chỗ, dẫn đến Cục Hải quan phải hướng dẫn bổ sung.
• Các quy định khác
  • Miễn phí hải quan trong một số trường hợp cụ thể.
  • Quy định về mẫu hàng hóa dự kiến xuất nhập khẩu để phân loại, kiểm tra chất lượng.
  • Tăng tiện ích nộp thuế điện tử và rút ngắn thời hạn xác nhận hoàn thành nghĩa vụ thuế (tối đa 3 ngày làm việc).

>> Tham khảo: 5 trường hợp mua hàng không có hóa đơn vẫn được trừ chi phí khi tính thuế TNDN từ ngày 15/12/2025.

3. Tác động đến doanh nghiệp và ngành hải quan

Đối với doanh nghiệp, Thông tư mang lại nhiều lợi ích:

• Giảm thời gian thông quan (hướng tới dưới 36 giờ cho luồng xanh).
• Tiết kiệm chi phí chuẩn bị chứng từ, in ấn, lưu trữ.
• Tăng tính minh bạch, dự báo được chi phí thuế và thủ tục.
• Thuận lợi hơn cho doanh nghiệp tuân thủ cao (ưu đãi tham vấn trị giá, kiểm tra giảm).

Tuy nhiên, doanh nghiệp cần chuẩn bị: cập nhật hệ thống khai báo điện tử, đào tạo nhân sự, rà soát quy trình nội bộ (đặc biệt nhóm gia công – SXXK – DNCX), và theo dõi hướng dẫn từ Tổng cục Hải quan để tránh vướng mắc ban đầu.

Đối với ngành hải quan, Thông tư là bước tiến lớn trong chuyển đổi số, hỗ trợ quản lý rủi ro hiệu quả hơn, giảm tải thủ công và tăng cường chống gian lận.

>> Tham khảo: Tra cứu hóa đơn; Tra cứu hóa đơn điện tử.

Kết luận

Thông tư 121/2025/TT-BTC không chỉ là văn bản sửa đổi kỹ thuật mà còn là công cụ quan trọng thúc đẩy môi trường kinh doanh thuận lợi, hỗ trợ xuất khẩu và hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam. Với hiệu lực từ 01/02/2026, doanh nghiệp cần chủ động nghiên cứu, áp dụng để tận dụng tối đa các quy định mới, đồng thời phối hợp chặt chẽ với cơ quan hải quan để góp phần xây dựng hệ thống hải quan hiện đại, hiệu quả.

Ngoài ra, nếu quý doanh nghiệp đang tìm kiếm giải pháp phần mềm hóa đơn điện tử đáp ứng đầy đủ quy định, xin vui lòng liên hệ E-invoice để nhận được tư vấn:

CÔNG TY PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ THÁI SƠN

• Địa chỉ: Số 15, phố Đặng Thùy Trâm, phường Nghĩa Đô, Thành phố Hà Nội
• Tổng đài HTKH: 1900 4767 – 1900 4768
• Tel : 024.37545222
• Fax: 024.37545223
• Website: https://einvoice.vn/