Thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) là một loại thuế gián thu quan trọng trong hệ thống thuế Việt Nam, được áp dụng đối với một số hàng hóa và dịch vụ đặc thù nhằm điều tiết tiêu dùng, bảo vệ sức khỏe cộng đồng, môi trường và tạo nguồn thu cho ngân sách nhà nước. Từ ngày 01/01/2026, Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt số 66/2025/QH15 chính thức có hiệu lực, thay thế hoàn toàn Luật năm 2008 (đã được sửa đổi, bổ sung), mang đến nhiều thay đổi đáng kể về đối tượng chịu thuế, thuế suất và phương thức áp dụng.
1. Khái niệm và mục đích của thuế tiêu thụ đặc biệt
Thuế tiêu thụ đặc biệt là loại thuế đánh vào việc sản xuất, nhập khẩu một số hàng hóa và kinh doanh một số dịch vụ thuộc diện điều tiết đặc biệt. Khác với thuế giá trị gia tăng (áp dụng rộng rãi), thuế TTĐB chỉ tập trung vào những mặt hàng có tính chất xa xỉ, gây hại cho sức khỏe hoặc ảnh hưởng đến môi trường như thuốc lá, rượu bia, ô tô, xăng dầu…
Mục tiêu chính của thuế TTĐB bao gồm:
- Hạn chế tiêu dùng các sản phẩm có hại (thuốc lá, rượu, bia, nước ngọt có đường cao).
- Điều tiết tiêu dùng hàng hóa xa xỉ.
- Bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng.
- Tạo nguồn thu ổn định cho ngân sách nhà nước.
2. Đối tượng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt từ năm 2026
Theo Điều 2 Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt 2025, đối tượng chịu thuế bao gồm:
Hàng hóa:
- Thuốc lá các loại (điếu, xì gà, thuốc lá sợi, thuốc lào…).
- Rượu và bia.
- Xe có gắn động cơ dưới 24 chỗ ngồi (ô tô chở người, xe pick-up, xe tải VAN…).
- Xe mô tô có dung tích xi lanh trên 125 cm³.
- Máy bay, trực thăng, tàu lượn, du thuyền.
- Xăng các loại.
- Điều hòa nhiệt độ có công suất trên 24.000 BTU đến 90.000 BTU.
- Bài lá, vàng mã, hàng mã.
- Nước giải khát có hàm lượng đường trên 5g/100ml theo tiêu chuẩn quốc gia (điểm mới quan trọng từ năm 2026).
Dịch vụ:
- Kinh doanh vũ trường.
- Kinh doanh mát-xa, karaoke.
- Kinh doanh casino, trò chơi điện tử có thưởng.
- Kinh doanh đặt cược.
- Kinh doanh golf.
- Kinh doanh xổ số.
3. Đối tượng không chịu thuế
Luật mới quy định rõ một số trường hợp không chịu thuế TTĐB, điển hình như:
- Hàng hóa sản xuất, gia công trực tiếp xuất khẩu hoặc ủy thác xuất khẩu (nếu thực xuất khẩu).
- Hàng hóa nhập khẩu trong một số trường hợp đặc biệt (viện trợ, hàng tạm nhập tái xuất…).
- Xe chuyên dụng (cứu thương, tang lễ, xe trong khu di tích, bệnh viện, trường học…).
- Trực thăng, tàu lượn dùng cho mục đích cứu hộ, cứu nạn, đào tạo.
Nếu hàng hóa ủy thác xuất khẩu nhưng sau đó tiêu thụ trong nước thì phải kê khai, nộp thuế TTĐB.
4. Người nộp thuế và căn cứ tính thuế
Người nộp thuế là tổ chức, cá nhân sản xuất, gia công, nhập khẩu hàng hóa chịu thuế hoặc kinh doanh dịch vụ chịu thuế TTĐB.
Căn cứ tính thuế:
- Giá tính thuế × Thuế suất (đối với hầu hết hàng hóa, dịch vụ).
- Đối với thuốc lá từ năm 2027 trở đi: Áp dụng thuế hỗn hợp (thuế suất tỷ lệ % + mức thuế tuyệt đối).
Giá tính thuế thường là giá bán chưa có thuế giá trị gia tăng và thuế tiêu thụ đặc biệt. Đối với hàng nhập khẩu, giá tính thuế là giá tính thuế nhập khẩu cộng với thuế nhập khẩu (nếu có).
5. Biểu thuế suất và lộ trình điều chỉnh nổi bật
Luật 2025 đưa ra lộ trình tăng thuế rõ ràng đối với một số mặt hàng:
- Thuốc lá: Giữ thuế suất 75%. Từ năm 2027 bổ sung thuế tuyệt đối tăng dần (ví dụ thuốc lá điếu từ 2.000 đồng/bao năm 2027 lên 10.000 đồng/bao năm 2031).
- Rượu từ 20 độ trở lên: Từ 65% (2026) tăng dần lên 90% (2031).
- Rượu dưới 20 độ: Từ 35% (2026) tăng dần lên 60% (2031).
- Bia: Từ 65% (2026) tăng dần lên 90% (2031).
- Nước giải khát có đường cao: Áp dụng thuế suất 8% từ năm 2027 và 10% từ năm 2028.
- Ô tô: Thuế suất dao động từ 35% đến 150% tùy theo dung tích xi lanh và loại xe. Xe điện được ưu đãi thuế suất thấp hơn trong giai đoạn nhất định.
6. Kê khai, nộp thuế và một số quy định liên quan
Thuế tiêu thụ đặc biệt được kê khai thuế theo tháng (trừ một số trường hợp khai theo từng lần phát sinh). Thời hạn nộp tờ khai và tiền thuế chậm nhất là ngày 20 của tháng tiếp theo.
Doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu hàng chịu thuế TTĐB cần lưu ý việc khấu trừ thuế TTĐB đầu vào (nếu có) và hoàn thuế trong các trường hợp xuất khẩu hoặc chuyển đổi mục đích sử dụng.
7. Ý nghĩa và tác động của chính sách mới
Việc ban hành Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt 2025 thể hiện rõ định hướng của Nhà nước trong việc:
- Tăng cường kiểm soát tiêu dùng các sản phẩm có hại cho sức khỏe (đặc biệt là thuốc lá, rượu bia và nước ngọt có đường).
- Khuyến khích sử dụng xe điện, xe thân thiện môi trường thông qua ưu đãi thuế.
- Nâng cao hiệu quả quản lý thuế, giảm thất thu ngân sách.
Đối với doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh các mặt hàng chịu thuế, việc nắm vững quy định mới là rất quan trọng để tính toán đúng giá thành, xây dựng chiến lược giá và tuân thủ nghĩa vụ thuế.
Kết luận
Thuế tiêu thụ đặc biệt là công cụ chính sách quan trọng giúp Nhà nước điều tiết nền kinh tế và bảo vệ lợi ích xã hội. Với Luật số 66/2025/QH15 có hiệu lực từ năm 2026 cùng Nghị định 360/2025/NĐ-CP hướng dẫn, khung pháp lý về thuế TTĐB đã được hoàn thiện hơn, minh bạch hơn và phù hợp với thông lệ quốc tế.
Doanh nghiệp và người tiêu dùng cần chủ động cập nhật các quy định mới, đặc biệt là lộ trình tăng thuế đối với rượu, bia, thuốc lá và việc bổ sung nước giải khát có đường cao vào diện chịu thuế, để chủ động trong hoạt động sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng.
Ngoài ra, nếu quý doanh nghiệp đang tìm kiếm giải pháp phần mềm hóa đơn điện tử đáp ứng đầy đủ quy định, xin vui lòng liên hệ E-invoice để nhận được tư vấn:
CÔNG TY PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ THÁI SƠN
- Địa chỉ: Số 15, phố Đặng Thùy Trâm, phường Nghĩa Đô, Thành phố Hà Nội
- Tổng đài HTKH: 1900 4767 – 1900 4768
- Tel : 024.37545222
- Fax: 024.37545223
- Website: https://einvoice.vn/
Để lại một phản hồi